O programie profilaktyki

Na świecie rak szyjki macicy jest drugim po raku sutka, najczęściej występującym nowotworem u kobiet. W naszym kraju zachorowalność na raka szyjki macicy utrzymuje się wciąż na wysokim poziomie, nie zmienia się istotnie w ciągu ostatnich 20 lat. W 1978 roku umarło z powodu raka szyjki 10,7 na 100 tysięcy kobiet , w 2000 roku ten wskaźnik wynosił 10,0. Wysoki współczynnik zachorowań i umieralności – jeden z najwyższych w Europie - wynika z braku skutecznych działań zapobiegawczych. W dziedzinie profilaktyki tego nowotworu, a głównie jego wczesnego wykrywania, ogromne znaczenie ma edukacja, uświadomienie i zachowanie zdrowotne kobiet, wyrobienie nawyku okresowych badań ginekologicznych, których rutynowym uzupełnieniem powinny być badania cytologiczne. Obecnie na świecie wykonuje się jeden test przesiewowy w profilaktyce raka szyjki macicy. To właśnie badanie cytologiczne.

W Polsce w marcu 2007 roku wprowadzono- zgodnie z zaleceniem Komisji Europejskiej- aktywny skrining – ustalono najbardziej odpowiedni wiek, biorąc pod uwagę wiedzę na temat progresji, regresji zmian i znając czynniki ryzyka oraz klinikę rozwoju nowotworu.

W polskim programie przesiewowym badania cytologiczne wykonuje się między 25 a 59 rokiem życia kobiety. Metodą losową systematycznie wysyłane są zaproszenia do wykonania badania cytologicznego z podaniem adresów odpowiednich placówek.

Pobiera się materiał z szyjki macicy, następnie po utrwaleniu przesyła się do laboratorium, gdzie wykonuje się odpowiednie barwienie preparatu. Następnie wykwalifikowani pracownicy poddanych weryfikacji laboratoriów dokonują oceny i ustalają końcowy wynik, który jest wydawany lub przesyłany pacjentce. Jest to etap podstawowy.

W przypadku wyników wątpliwych lub wymagających weryfikacji ustala się dalsze postępowanie. Albo ponowna kontrola badania cytologicznego (np. po leczeniu stanu zapalnego) lub kwalifikacja do etapu pogłębionego, na który składa się kolposkopia (ocena szyjki za pomocą kolposkopu, który powiększa obraz szyjki, stosując różne metody barwienia tarczy szyjki macicy) i na tej podstawie ustalone są miejsca pobrania wycinków z szyjki do badania histopatologicznego a także pobiera się materiał do badania z kanału szyjki macicy (zmiany mogą występować w kanale szyjki macicy). Dalsze postępowanie ustala specjalista w zależności od otrzymanego wyniku histopatologicznego, oceny klinicznej zmiany, innych okoliczności jak wiek, plany macierzyńskie itp.).